Narcyz zdiagnozowany a Narcyz ekstremalny

Narcyz jako człowiek często pojawia się w naszym życiu. Przygotowując jesienną edycję warsztatów o wampirach emocjonalnych postanowiłam na blogu opisać najbardziej czarującego z nich – Narcyza. Jednak jak zaczęłam wgłębiać się w temat, to przekonałam się, że nie jest taki prosty. Trzeba zacząć od pokazania różnic między zdiagnozowanym narcyzem a narcyzem ekstremalnym. Bowiem to właśnie Ci ekstremalni żyją wśród nas, zabierają nam energię i mają destrukcyjny wpływ na nasze życie. Jest ich wielu, czasem i my możemy nimi być, nie zdając sobie z tego sprawy.

Narcyz zdiagnozowany

ATP (Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne) stworzyła kryterium zaburzenia osobowości narcystycznej. System klasyfikacji znajdziemy w DSM (Diagnostic and Statistical Manual for Mental Disordes). Osoba, która otrzyma diagnozę Narcyza powinna spełniać pięć cech z dziewięciu:

  • wielkościowe poczucie własnej wartości – czyli wyolbrzymianie swojego ego (talentów, dokonań) i oczekiwanie uznania wyższości niewspółmiernie dużej do faktycznych osiągnięć;
  • zaprzątnięcie fantazjami o swojej mocy, geniuszu, urodzie lub miłości;
  • przekonanie o swojej szczególności i wyjątkowości, których powinni otaczać tacy sami wyjątkowi ludzie jak oni;
  • potrzeba przesadnego podziwu;
  • poczucie posiadania szczególnych uprawnień i oczekiwania traktowania uprzywilejowanego;
  • postawa eksploatatorska wobec innych ludzi (wykorzystywanie innych do własnych celów);
  • brak empatii;
  • zazdrość wobec innych lub przekonanie, że to jemu zazdroszczą;
  • przejawianie aroganckich i wyniosłych zachowań lub postaw.

Narcyz ekstremalny – NE

Istotą narcyzmu są dwie cechy: wielkościowe poczucie własnej wartości i brak empatii.

Wiele osób przejawia mniej niż pięć cech, jednak uważa ich się za narcyzów. Jedni nazywają ich narcyzami ekstremalnymi lub narcystycznymi wampirami emocjonalnymi.

Wielu ludzi w naszym otoczeniu sprawia wrażenie narcyzów, mimo braku wyraźnych zaburzeń psychicznych. Są oni np. skoncentrowani tylko na sobie, zaprzątnięci własnym wizerunkiem, niewrażliwi na uczucia innych, często zawistni i zazdrośni, szybko się obrażają. Ludzie tacy dominują w towarzystwie i skupiają na sobie uwagę. Żeby nas nie krzywdzili powinniśmy ich zrozumieć i nauczyć się z nimi żyć.

Narcyz a uraz narcystyczny

Ekstremalni narcyzi sprawiają wrażenie niedbających o opinię, jednak bardzo im na niej zależy. Krytyka (jakkolwiek wyrażona) może silnie uderzyć w ich pww (poczucie własnej wartości), taki cios w samoocenę takiej jednostki psychologowie nazywają urazem narcystycznym. Oczywiście każdy z nas musi się mierzyć z odrzuceniem czy dezaprobatą naszego postępowania.

Wiele osób radzi sobie z urazem, oto kilka sposobów, np. :

  • zrzucanie winy na innych;
  • wyrażanie pogardy lub ucieczka w wyższość;
  • gniew i oburzenie na najmniejsze podważenie pww.

Te ucieczki od bólu urazu narcystycznego są powszechne, jednak NE często krzywdzi osobę z otoczenia, usiłując umocnić swoje pww. Ich wstyd, którego doświadczają jest tak silny, że zrobią wszystko, by go uniknąć.

Narcyz ekstremalny – jak go rozpoznać?

Na warsztatach które prowadzę z wampirów emocjonalnych posługuję się listą charakterystycznych zachowań wg. A. Bernsteina. Jeżeli dana osoba odpowiada zachowaniami pow. 10 z 20/25 pytań, uznaje się ją za wampira narcystycznego. Dr J. Burgo wyodrębnił jeszcze więcej cech i dodatkowo cechy te pogrupował w kategorie:

  • empatia i emocje
  • obraz siebie i porównanie z innymi
  • impulsywność
  • relacje interpersonalne
  • kodeks moralny i osobista odpowiedzialność.

Jeżeli w tych kategoriach znajdziemy więcej niż jedną cechę, możemy uważać taką osobę za NE.

W kolejnych postach z kategorii coachingowej omówię różne twarze narcyzów, od narcystycznych rodziców, po mścicieli i uwodzicieli. Jeżeli chcesz być na bieżąco z moimi wpisami, to zapraszam do subskrypcji.

Inspirowana dr J. Burgo „The Narcissist you Know: Defending Yourself Against Extreme narcissists in an All-About-Me World”

%d bloggers like this: